Mental load: als de een overal aan denkt en de ander “helpt”

Wat is mental load?

Het gaat niet om het doen, maar om het eraan denken. Bedenken dat de melk bijna op is, onthouden dat de opvang op de 14e dicht is, checken of het groeiboekje in de tas zit. Een lijst die op de achtergrond doorloopt, op het werk, onder de douche, bij het inslapen.

De Franse sociologe Monique Haicault beschreef het in 1984 als een van de eersten. Recenter interviewde de Amerikaanse sociologe Allison Daminger 35 stellen: dit denkwerk verloopt in vier stappen, vooruitdenken, opties zoeken, beslissen en daarna checken of het gedaan is. Beslissingen worden vaak samen genomen; vooruitdenken en checken blijven vooral bij vrouwen liggen.

Het begrip werd bekend door een strip van de Franse tekenares Emma uit 2017, “Fallait demander” (“Je had het maar moeten vragen”), die ook buiten Frankrijk veel werd gedeeld. Alles komt neer op één idee: als je om dingen moet vragen, draagt maar één van jullie de lijst.

Waarom ontploft het met een baby?

Een baby betekent tientallen kleine beslissingen per dag, en evenveel dingen om niet te vergeten. Heel snel wordt een van jullie “degene die het weet”: hoe laat de laatste fles was, waar de rompertjes in maat 68 liggen, wanneer de volgende prik is. De ander doet mee, vaak met plezier, maar wacht op instructies.

Het is geen kwestie van goede wil. Het is een kwestie van wie de lijst draagt.

Wie denkt bij jullie waaraan?

De dingen waaraan je moet denken als je kinderen hebt, één voor één. Zeg bij elk ervan wie er het vaakst aan denkt. Niet wie het doet: wie eraan denkt. Samen is nog beter.

De zinnen die alles zeggen

Mental load hoor je voordat je hem ziet. Komen deze zinnen jullie bekend voor?

• “Je had het maar moeten vragen.”Vragen is al denken. De last blijft helemaal bij wie vraagt.
• “Zal ik je helpen met het badje?”“Helpen” veronderstelt dat het badje de taak van de ander is.
• “Ik wist niet dat we een afspraak hadden.”De gezinsagenda woont in één enkel hoofd.
• “Ik doe hier alles.”Vaker een kreet van vermoeidheid dan een echt verwijt.

Hoe verdeel je mental load echt?

Niet door meer te “helpen”: door hele terreinen op je te nemen. Vijf regels die alles veranderen.

1. De lijst maken, samenAlles waaraan gedacht moet worden, van de vaccinatie tot het cadeautje voor de juf aan het eind van het jaar. Wat opgeschreven is, is niet langer onzichtbaar.
2. Terreinen overdragen, geen taken“Kun je luiers kopen?” laat de last bij wie het vraagt. “De luiers zijn jouw ding” draagt de last over: eraan denken, ze kopen, zorgen dat ze nooit op zijn.
3. De andere manier accepterenPast het rompertje niet bij de broek? Geeft niks. Wie overdoet wat de ander deed, pakt de last weer terug.
4. Tien minuten per week de balans opmakenZondagavond samen de week doornemen: afspraken, opvang, eten. Tien minuten die tien ruzies schelen.
5. De lijst aanpassen als het leven verandertTerug aan het werk, een tweede kind, naar de basisschool: de verdeling van gisteren past niet meer. Dan praten jullie er opnieuw over.

En als een van jullie alles draagt, zeg het dan voordat je ontploft. “Ik kan niet meer overal aan denken” komt op zondagochtend beter aan dan om elf uur ’s avonds voor de vaatwasser.

Erover praten zonder ruzie →

De vermoeidheid, de andere helft van het probleem

Mental load en gebroken nachten versterken elkaar: uitgeput vergeet je meer, word je sneller prikkelbaar, en uiteindelijk doet een van jullie alles alleen, “omdat dat sneller gaat”.

Twee onderzoekers van de University of California in Berkeley zagen het bij stellen: na een slechte nacht maken stellen meer ruzie, en begrijpen ze minder goed wat de ander voelt (Gordon en Chen, 2014). De nachten vooraf plannen, om de beurt of in het weekend ieder een hele nacht, beschermt ook jullie relatie.

Als het geen vermoeidheid meer is: ouderlijke burn-out

Een ouderlijke burn-out is geen grote vermoeidheid. Het is een uitputting die blijft, met een afstand die tot de kinderen ontstaat, het gevoel niet meer de vader of moeder van vroeger te zijn, en geen enkel plezier meer in het ouderschap.

Een onderzoek in 42 landen met meer dan 17.000 ouders laat zien hoe sterk dat per land verschilt: in de Nederlandse steekproef ging het om ongeveer 2% van de ouders, in België om ongeveer 8% (Roskam, Mikolajczak et al., 2021). Het is geen zwakte en geen gebrek aan liefde voor je kinderen, en het is te behandelen. De huisarts of een psycholoog kan jullie helpen.